نحوه کاهش کارمزد تراکنش‌ ارزهای دیجیتال

معرفی لایه دوم اتریوم و ضرورت آن برای کاهش کارمزد تراکنش‌ها

اتریوم به عنوان یکی از محبوب‌ترین بلاک‌چین‌ها در جهان، امکان اجرای قراردادهای هوشمند و توسعه اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (DApps) را فراهم می‌کند. با رشد استفاده از اتریوم، مشکلاتی مانند کارمزد بالای تراکنش‌ها (Gas Fee) و زمان طولانی انجام تراکنش‌ها بیش از پیش نمایان شد. این مشکلات باعث شد که توسعه‌دهندگان و جامعه اتریوم به دنبال راه‌حل‌هایی برای بهینه‌سازی کارمزد و افزایش سرعت تراکنش‌ها باشند.

یکی از مهم‌ترین راهکارها در این زمینه لایه دوم اتریوم (Layer 2) است. در ادامه، این مفهوم و نحوه استفاده از آن را به طور جامع بررسی می‌کنیم.

1. کارمزد تراکنش‌ها در اتریوم و چالش‌های آن

تراکنش‌ها در شبکه اتریوم نیاز به پرداخت کارمزد گس (Gas Fee) دارند که به ماینرها یا اعتبارسنج‌ها پرداخت می‌شود تا تراکنش‌ها در بلاک‌چین پردازش شوند. این کارمزد بسته به میزان ترافیک شبکه و پیچیدگی قرارداد هوشمند متفاوت است.

جدول زیر نشان می‌دهد میانگین کارمزد تراکنش‌ها در شبکه اتریوم در سال‌های اخیر چگونه تغییر کرده است:

همان‌طور که دیده می‌شود، کارمزد تراکنش‌ها در زمان اوج فعالیت شبکه، بسیار بالا می‌رود. این موضوع باعث شد که کاربران خرد و توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌ها با مشکل روبه‌رو شوند، زیرا تراکنش‌های کوچک و معمولی اقتصادی نمی‌شوند.

2. لایه دوم اتریوم چیست؟

لایه دوم اتریوم به مجموعه‌ای از راهکارها و پروتکل‌ها گفته می‌شود که روی لایه اصلی اتریوم (Layer 1) ساخته شده‌اند و هدفشان افزایش مقیاس‌پذیری و کاهش کارمزد تراکنش‌ها است.

به بیان ساده، تراکنش‌ها به جای اینکه مستقیماً در بلاک‌چین اصلی ثبت شوند، ابتدا در یک شبکه لایه دوم پردازش می‌شوند و سپس نتیجه نهایی در بلاک‌چین اصلی ثبت می‌شود. این کار باعث کاهش بار روی شبکه اصلی و کاهش کارمزد می‌شود.

مزایای لایه دوم:

• کاهش کارمزد تراکنش‌ها تا 90٪
• افزایش سرعت پردازش تراکنش‌ها
• حفظ امنیت شبکه اصلی اتریوم
• امکان اجرای تعداد بیشتری تراکنش همزمان

3. انواع راهکارهای لایه دوم

راهکارهای لایه دوم به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند که هرکدام مزایا و محدودیت‌های خود را دارند:

4. چگونه از لایه دوم برای کاهش کارمزد استفاده کنیم؟

استفاده از لایه دوم برای کارمزد پایین شامل مراحل زیر است:

1. انتخاب شبکه لایه دوم مناسب: بسته به نیاز اپلیکیشن، Rollupها (مانند Optimism یا Arbitrum) یا Sidechainها (مانند Polygon) انتخاب می‌شوند.
2. انتقال دارایی‌ها به شبکه Layer 2: کاربران باید توکن‌های خود را به شبکه Layer 2 انتقال دهند. این کار معمولاً با استفاده از Bridge انجام می‌شود.
3. انجام تراکنش‌ها روی Layer 2: پس از انتقال دارایی، تراکنش‌ها با کارمزد بسیار پایین انجام می‌شوند.
4. بازگشت به لایه اصلی اتریوم: در صورت نیاز، نتایج تراکنش‌ها و دارایی‌ها به شبکه اصلی منتقل می‌شوند.

جدول زیر نمونه‌ای از مقایسه کارمزد تراکنش‌ها در لایه اصلی و لایه دوم است:

5. کاربردهای لایه دوم

لایه دوم اتریوم کاربردهای متنوعی دارد که شامل موارد زیر است:

1. اپلیکیشن‌های DeFi: کاربران می‌توانند وام‌دهی، قرض‌گیری و تبادل توکن‌ها را با کارمزد کم انجام دهند.
2. NFT و بازی‌های بلاک‌چینی: تراکنش‌های خرید و فروش NFT و آیتم‌های درون بازی با هزینه کمتر انجام می‌شوند.
3. پرداخت‌های خرد: پرداخت‌های روزانه و کوچک با کارمزد کم امکان‌پذیر می‌شود.
4. اپلیکیشن‌های سازمانی: شرکت‌ها می‌توانند تراکنش‌های داخلی را با هزینه کمتر پردازش کنند.

راهنمای عملی استفاده از لایه دوم اتریوم برای کاهش کارمزد تراکنش‌ها

در بخش قبل با مفهوم لایه دوم اتریوم و مزایای آن آشنا شدیم. در این بخش قصد داریم به صورت عملی نحوه استفاده از شبکه‌های Layer 2 مانند Polygon، Optimism و Arbitrum را آموزش دهیم تا بتوانید تراکنش‌های خود را با کارمزد پایین انجام دهید.

1. انتخاب شبکه Layer 2 مناسب

انتخاب شبکه مناسب به هدف تراکنش، هزینه و سرعت مورد نظر شما بستگی دارد. جدول زیر مقایسه‌ای سریع از سه شبکه پرکاربرد Layer 2 ارائه می‌دهد:

نکته: اگر هدف شما پرداخت‌های کوچک و روزانه است، Polygon گزینه مناسب‌تری است. برای DAppهای پیچیده DeFi، Arbitrum و Optimism به دلیل امنیت بالاتر و سازگاری با قراردادهای هوشمند مناسب‌تر هستند.

2. انتقال دارایی‌ها به شبکه Layer 2

برای استفاده از Layer 2، ابتدا باید توکن‌های خود را از شبکه اصلی Ethereum (L1) به شبکه Layer 2 منتقل کنید. این کار معمولاً با پل‌های انتقال (Bridge) انجام می‌شود.

مثال عملی:

1. متامسک (MetaMask) نصب و فعال کنید.
2. شبکه Layer 2 را به کیف پول اضافه کنید:
   • Polygon: https://polygon-rpc.com
   • Arbitrum: https://arb1.arbitrum.io/rpc
   • Optimism: https://mainnet.optimism.io
3. انتقال توکن‌ها از L1 به L2:
   • به وب‌سایت رسمی پل شبکه بروید (مثلاً Polygon Bridge)
   • مقدار توکن مورد نظر را انتخاب کنید
   • تراکنش را از L1 تایید کنید
   • پس از تایید، توکن‌ها وارد شبکه Layer 2 می‌شوند

3. انجام تراکنش‌ها در Layer 2

پس از انتقال دارایی‌ها، می‌توانید تراکنش‌های خود را با کارمزد بسیار پایین انجام دهید.

مثال‌های کاربردی:

• انتقال ETH یا توکن به دوستان: تنها چند سنت کارمزد پرداخت می‌کنید.
• استفاده از DAppهای DeFi: وام‌دهی، قرض‌گیری، Swap توکن‌ها با کارمزد بسیار کمتر نسبت به L1.
• خرید و فروش NFT: تراکنش‌های سریع و ارزان.

مقایسه کارمزد تراکنش‌ها:

4. بازگشت دارایی‌ها به شبکه اصلی

گاهی لازم است توکن‌ها و دارایی‌های خود را دوباره به شبکه اصلی Ethereum منتقل کنید، مثلاً برای فروش یا استفاده در L1.

مراحل:

1. ورود به پل Layer 2 مورد نظر
2. انتخاب توکن و مقدار مورد نظر برای انتقال به L1
3. تایید تراکنش در کیف پول
4. انتظار برای ثبت تراکنش در شبکه اصلی

نکته مهم: انتقال از L2 به L1 معمولاً زمان بیشتری نسبت به انتقال به L2 می‌برد (مثلاً 7 روز برای Optimistic Rollupها) و مقداری کارمزد دارد.

5. نکات امنیتی هنگام استفاده از Layer 2

• همیشه از وب‌سایت رسمی شبکه و پل استفاده کنید.
• کیف پول خود را امن نگه دارید و کلید خصوصی را هرگز با کسی به اشتراک نگذارید.
• برای تراکنش‌های بزرگ، ابتدا مقدار کمی توکن تست کنید.
• به قراردادهای هوشمند و DAppهای غیررسمی اعتماد نکنید.

6. خلاصه مزایای عملی Layer 2

• کاهش کارمزد تراکنش‌ها تا 90٪
• افزایش سرعت تراکنش‌ها
• امکان انجام تراکنش‌های کوچک اقتصادی
• امکان استفاده از DAppها و بازی‌های بلاک‌چینی با هزینه پایین
• حفظ امنیت نسبی شبکه اصلی

مقایسه شبکه‌های Layer 2 و استراتژی‌های کاهش کارمزد تراکنش‌ها

در بخش‌های قبل با مفهوم لایه دوم اتریوم، مزایا و نحوه عملی استفاده از آن آشنا شدیم. در این بخش، قصد داریم شبکه‌های مختلف Layer 2 را با جزئیات مقایسه کنیم و بهترین استراتژی‌ها برای کاهش کارمزد تراکنش‌ها را معرفی کنیم.

1. مقایسه شبکه‌های Layer 2

شبکه‌های Layer 2 متعدد وجود دارند، اما مهم‌ترین و پراستفاده‌ترین آنها Polygon، Arbitrum و Optimism هستند. جدول زیر مقایسه‌ای جامع ارائه می‌دهد:

تحلیل:

• Polygon سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین شبکه برای تراکنش‌های خرد است، اما امنیت آن به اندازه Rollupها نیست.
• Arbitrum و Optimism برای تراکنش‌های بزرگ و DAppهای حساس مناسب‌تر هستند و امنیت بالاتری ارائه می‌دهند.
• انتخاب شبکه به هدف شما و نوع تراکنش بستگی دارد.

2. تحلیل کارمزد تراکنش‌ها

برای کاهش هزینه تراکنش‌ها، باید کارمزد را به صورت دقیق بررسی کنیم. کارمزد تراکنش‌ها شامل Gas Fee و هزینه Bridge است.

نکته: حتی با وجود Bridge Fee، استفاده از Layer 2 همیشه هزینه تراکنش‌ها را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد.

3. استراتژی‌های کاهش کارمزد

3.1 انتخاب شبکه مناسب

• تراکنش کوچک و روزمره: Polygon
• تراکنش DeFi و DAppهای پیچیده: Arbitrum یا Optimism

3.2 زمان‌بندی تراکنش‌ها

• کارمزد تراکنش‌ها در ساعات کم ترافیک شبکه L1 کمتر است.
• استفاده از Layer 2 در ساعات اوج شبکه L1 باز هم هزینه را کاهش می‌دهد، اما زمان‌بندی هوشمندانه موثرتر است.

3.3 تراکنش دسته‌ای (Batching)

• برخی DAppها امکان انجام چندین تراکنش همزمان را به صورت یک تراکنش دسته‌ای فراهم می‌کنند.
• این کار هزینه گس را تقسیم کرده و اقتصادی‌تر می‌کند.

3.4 استفاده از Bridgeهای کم‌هزینه

• Bridgeهای رسمی شبکه Layer 2 را انتخاب کنید.
• پل‌های غیررسمی یا کم امنیت ممکن است کارمزد بالاتر یا ریسک از دست دادن دارایی داشته باشند.

4. مثال عملی کاهش کارمزد در DeFi

فرض کنید می‌خواهید توکن USDC را در یک DApp وام دهید و سپس بازخرید کنید.

نتیجه: با Layer 2، حتی تراکنش‌های پیچیده DeFi نیز به هزینه‌ای بسیار پایین انجام می‌شوند.

5. نکات مهم برای کاربران حرفه‌ای

• پایش نرخ Gas: ابزارهایی مثل Etherscan Gas Tracker یا Blocknative کمک می‌کند کارمزد بهینه انتخاب شود.
• انتخاب DAppهای بهینه شده برای L2: برخی اپلیکیشن‌ها مخصوص Layer 2 طراحی شده‌اند و تراکنش‌های شما را با کمترین هزینه پردازش می‌کنند.
• اجتناب از انتقال مکرر به L1: انتقال‌های مکرر به شبکه اصلی هزینه بالایی دارد؛ بهتر است اکثر تراکنش‌ها روی L2 انجام شود.

6. جدول خلاصه استراتژی‌ها

آینده لایه دوم اتریوم 

پس از بررسی مفهوم لایه دوم، نحوه عملی استفاده، مقایسه شبکه‌ها و استراتژی‌های کاهش هزینه، در این بخش به آینده Layer 2، چالش‌ها و نکات مهم برای کاربران و توسعه‌دهندگان می‌پردازیم.

1. آینده لایه دوم اتریوم

با رشد روزافزون اپلیکیشن‌های DeFi، NFT و بازی‌های بلاک‌چینی، شبکه اصلی اتریوم (L1) تحت فشار زیادی است. لایه دوم اتریوم به عنوان راهکاری مقیاس‌پذیر و کم‌هزینه، در سال‌های آینده نقش کلیدی در توسعه اکوسیستم اتریوم خواهد داشت.

روندهای پیش‌بینی شده:

1. افزایش پذیرش Rollupها: Optimism و Arbitrum بیش از پیش مورد استفاده قرار می‌گیرند و DAppها روی این شبکه‌ها توسعه می‌یابند.
2. یکپارچگی بیشتر با قراردادهای هوشمند: توسعه‌دهندگان به راحتی می‌توانند DAppهای پیچیده را روی Layer 2 اجرا کنند.
3. کاهش کارمزد بیشتر: با بهبود پل‌ها و الگوریتم‌های بهینه‌سازی گس، تراکنش‌ها ارزان‌تر می‌شوند.
4. افزایش رقابت شبکه‌ها: شبکه‌های Layer 2 جدید با ویژگی‌های امنیتی و سرعت بهتر وارد بازار می‌شوند.

2. چالش‌های لایه دوم

با وجود مزایای بسیار، استفاده از Layer 2 با چالش‌هایی همراه است که باید مدنظر قرار گیرند:

3. نکات تکمیلی برای کاربران

• آموزش و آگاهی: قبل از استفاده از Layer 2، آموزش کافی درباره شبکه‌ها و پل‌ها داشته باشید.
• استفاده از کیف پول معتبر: MetaMask، Trust Wallet و Coinbase Wallet از شبکه‌های Layer 2 پشتیبانی می‌کنند.
• تست تراکنش‌ها: ابتدا مقدار کمی توکن برای آزمایش منتقل کنید.
• به‌روزرسانی شبکه‌ها و پل‌ها: پل‌ها و شبکه‌های Layer 2 مرتباً آپدیت می‌شوند؛ آخرین نسخه‌ها را استفاده کنید.
• مقایسه کارمزدها قبل از تراکنش: از ابزارهایی مانند L2Fee یا Etherscan Gas Tracker استفاده کنید.

4. نکات تکمیلی برای توسعه‌دهندگان

• بهینه‌سازی قراردادهای هوشمند: طراحی قراردادها برای Layer 2 باعث کاهش هزینه تراکنش‌ها و افزایش سرعت می‌شود.
• پشتیبانی از چند شبکه Layer 2: DAppها بهتر است قابلیت کار روی Polygon، Arbitrum و Optimism را داشته باشند.
• ادغام با پل‌ها: کاربران باید به راحتی توکن‌ها را بین L1 و L2 منتقل کنند.
• استفاده از SDKهای رسمی: برای اطمینان از امنیت و سرعت تراکنش‌ها، SDKها و کتابخانه‌های رسمی شبکه‌ها را استفاده کنید.

5. استراتژی نهایی کاهش کارمزد تراکنش‌ها

برای کاربران و توسعه‌دهندگان حرفه‌ای، ترکیب استراتژی‌های زیر بهترین نتیجه را دارد:

1. انتخاب شبکه مناسب Layer 2 بر اساس نوع تراکنش و DApp
2. انجام تراکنش‌ها در ساعات کم ترافیک شبکه L1
3. استفاده از تراکنش‌های دسته‌ای (Batching)
4. استفاده از پل‌های معتبر و کم‌هزینه
5. تست و آموزش قبل از انتقال دارایی‌های بزرگ
6. پایش مداوم نرخ Gas و به‌روزرسانی کیف پول و شبکه

جدول خلاصه استراتژی‌ها

6. جمع‌بندی

لایه دوم اتریوم یک راهکار کلیدی برای کاهش کارمزد تراکنش‌ها و افزایش سرعت است. با انتخاب شبکه مناسب، استفاده از تراکنش‌های دسته‌ای و پل‌های معتبر، کاربران می‌توانند تراکنش‌های کوچک و بزرگ را با هزینه کم و امنیت بالا انجام دهند. توسعه‌دهندگان نیز با بهینه‌سازی قراردادها و پشتیبانی از چند شبکه Layer 2 می‌توانند تجربه کاربری بهتری ارائه کنند.

با توجه به روند توسعه Layer 2 و رشد اکوسیستم DeFi و NFT، استفاده از این شبکه‌ها به یک ضرورت برای کاربران و توسعه‌دهندگان تبدیل شده است و آینده روشن و اقتصادی‌تری را برای تراکنش‌های اتریوم فراهم می‌کند.